การดูแลสุขภาพในระหว่างการตั้งครรภ์เป็นสิ่งสำคัญที่คุณแม่ต้องใส่ใจอย่างมาก โดยเฉพาะเรื่องอาหารการกินเป็นสิ่งที่ต้องคำนึงเป็นอันดับแรก เนื่องจากอาหารที่คุณแม่เลือกจะส่งผลต่อการเจริญเติบโตและพัฒนาการของทารกในครรภ์
หนึ่งในคำถามที่คุณแม่ตั้งครรภ์มักจะสอบถามกับแพทย์อยู่เสมอคือ “อาหารที่คุณแม่ตั้งครรภ์ห้ามทานมีอะไรบ้าง?” เพราะอาหารที่ชอบทานเป็นประจำอาจส่งผลต่อทารกในครรภ์ได้
🚫 กลุ่มที่ 1: อาหารดิบและกึ่งสุกกึ่งดิบ
อาหารดิบเป็นแหล่งสะสมของเชื้อแบคทีเรียและปรสิตที่อันตรายมากสำหรับแม่ท้อง
อาหารที่ต้องหลีกเลี่ยง
- เนื้อสัตว์ดิบ เช่น ลาบดิบ ก้อยปลา ยำเนื้อดิบ เสี่ยงเชื้อ Listeria และ Salmonella
- อาหารทะเลดิบ ซูชิ ซาชิมิ หอยนางรมดิบ เสี่ยงเชื้อ Vibrio
- ไข่ดิบ การรับประทานไข่ดิบนั้นเสี่ยงต่อการติดเชื้อแบคทีเรียซาลโมเนลลา ซึ่งอาจทำให้มีอาการปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย เป็นไข้ ในกรณีร้ายแรงอาจทำให้ปวดเกร็งมดลูกจนส่งผลให้คลอดก่อนกำหนดได้
- มายองเนสและน้ำสลัดบางชนิด ที่มีไข่ดิบเป็นส่วนผสม
- นมดิบ ที่ไม่ผ่านการพาสเจอไรส์
🐟 กลุ่มที่ 2: ปลาและอาหารทะเลที่มีสารปรอทสูง
ปลาดาบเงิน ปลากระโทงแทง และปลาฉลามมีสารปรอทตามธรรมชาติที่อันตรายต่อระบบประสาทที่กำลังพัฒนาของลูกน้อยในครรภ์ ปลาทูน่าก็มีสารปรอทเช่นกัน คุณแม่จึงควรจำกัดปริมาณการรับประทานให้น้อย หรือรับประทานเนื้อปลาไม่เกิน 2 ก้อน (สูงสุด 170 กรัมต่อก้อน) ต่อสัปดาห์ค่ะ
ปลาและอาหารทะเลที่ควรหลีกเลี่ยงหรือจำกัดค่ะ
- ปลาฉลาม ปลาดาบเงิน ปลากระโทงแทง — หลีกเลี่ยงอย่างเด็ดขาด
- ปลาทูน่า — จำกัดปริมาณ
- หอยดิบทุกชนิด — เสี่ยงเชื้อโรคมาก
ปลาที่กินได้ปลอดภัยค่ะ ปลาแซลมอน ปลาซาร์ดีน ปลาทู ปลาช่อน ที่ทำสุกแล้ว
🍺 กลุ่มที่ 3: แอลกอฮอล์และคาเฟอีนมากเกินไป
ในช่วงตั้งครรภ์ หนึ่งในสิ่งที่ต้องห้ามที่สุดก็คือแอลกอฮอล์ แม้จิบเพียงเล็กน้อยก็สามารถส่งผลเสียต่อลูกในท้องได้มากมาย การดื่มสามารถส่งผลให้สมองและอวัยวะต่างๆ ของเด็กในครรภ์เจริญเติบโตได้ไม่เต็มที่ เติบโตช้า และอาจยังส่งผลต่อการเรียนรู้ สมาธิ และภาษา
คาเฟอีนควรจำกัดไม่เกิน 200 มิลลิกรัมต่อวัน ซึ่งเทียบได้กับกาแฟประมาณ 1–2 แก้ว
🥩 กลุ่มที่ 4: เครื่องในสัตว์ในปริมาณมาก
เครื่องในสัตว์อุดมไปด้วยสารอาหารมากมาย เช่น เหล็ก วิตามินเอ วิตามินบี 12 ซีลีเนียม ทองแดง และสังกะสี ซึ่งล้วนเป็นส่วนสำคัญต่อพัฒนาการของทารกในครรภ์ทั้งสิ้น แต่เรื่องที่ควรระวังคือการบริโภควิตามินเอมากเกินไป โดยเฉพาะผู้ที่อยู่ในช่วงไตรมาสแรกของการตั้งครรภ์ อาจส่งผลให้ทารกพิการแต่กำเนิดหรือเกิดการแท้งลูกได้
🌶️ กลุ่มที่ 5: อาหารรสจัดและอาหารแปรรูป
อาหารที่มีรสเค็มจัดส่งผลทำให้หัวใจและไตทำงานหนักขึ้นค่ะ และอาหารทอดอย่างเฟรนช์ฟรายส์ โดนัท เค้ก คุกกี้ มาการีน มักมีไขมันทรานส์สูง ซึ่งอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ เบาหวานขณะตั้งครรภ์ และภาวะน้ำหนักเกินของทารกในครรภ์
นอกจากนี้ น้ำตาลไม่ควรเกินวันละ 6 ช้อนชา
🍈 กลุ่มที่ 6: ผลไม้และอาหารที่ต้องระวังเป็นพิเศษ
การเลือกผลไม้ควรพิจารณาจากสภาพร่างกายและปัญหาสุขภาพของคุณแม่เป็นหลัก หากมีความเสี่ยงเรื่องน้ำตาลในเลือดสูง ควรหลีกเลี่ยงผลไม้ที่มีน้ำตาลมาก เช่น ละมุด ทุเรียน และขนุน
สมุนไพรและยาที่ต้องระวัง
สมุนไพรบางชนิดที่กระตุ้นการหดตัวของมดลูก เช่น ใบขี้เหล็กปริมาณมาก มะแว้ง และดีปลีค่ะ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้สมุนไพรทุกชนิดระหว่างตั้งครรภ์
ตารางสรุปอาหารห้ามและอาหารควรระวัง
| ประเภท | ห้ามเด็ดขาด | จำกัดปริมาณ |
| เนื้อสัตว์ | ดิบ กึ่งสุก | เครื่องในมากเกินไป |
| อาหารทะเล | ดิบ ปลาปรอทสูง | ปลาทูน่า |
| เครื่องดื่ม | แอลกอฮอล์ทุกชนิด | คาเฟอีน < 200 mg/วัน |
| ไข่ | ดิบ กึ่งสุก | — |
| ผลไม้ | — | ทุเรียน ละมุด ถ้าเสี่ยงน้ำตาล |
| อาหารแปรรูป | — | ลดมากที่สุด |
ความเชื่อผิดๆ ที่ควรรู้
อาหารที่คุณแม่ควรและไม่ควรกินบางชนิดมาจากความเชื่อที่ผิด อาทิ ความเชื่อที่ว่าคนท้องห้ามกินน้ำมะพร้าว ทั้งที่จริงแล้วมีประโยชน์ต่อร่างกายค่ะ ดังนั้นอย่าเชื่อทุกอย่างที่ได้ยินมา ควรปรึกษาแพทย์เมื่อไม่แน่ใจ
สรุป
อาหารที่ต้องหลีกเลี่ยงระหว่างตั้งครรภ์มีทั้งแบบห้ามเด็ดขาดและแบบจำกัดปริมาณค่ะ หลักง่ายๆ คือหลีกเลี่ยงอาหารดิบทุกชนิด งดแอลกอฮอล์อย่างเด็ดขาด จำกัดคาเฟอีน และระวังปลาที่มีสารปรอทสูงค่ะ ถ้าไม่แน่ใจเรื่องอาหารชนิดไหนให้ปรึกษาแพทย์โดยตรงเสมอค่ะ เพราะแต่ละคนมีสุขภาพและความเสี่ยงที่แตกต่างกัน
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์สำหรับคำแนะนำที่เหมาะกับสุขภาพของคุณโดยตรงค่ะ
แหล่งอ้างอิง:
- โรงพยาบาลพริ้นซ์ สกลนคร — อาหารต้องห้ามที่คุณแม่ตั้งครรภ์ควรรู้ (2566)
- Dumex Thailand — คนท้องห้ามกินอะไร ประเภทอาหารที่คนท้องควรหลีกเลี่ยง
- Hi Family Club — 15 อาหารคนท้องอ่อนห้ามกิน เพื่อความปลอดภัยของแม่และลูกน้อย
- Fascino — 10 อาหารอันตรายต่อคนท้อง (2564)
- Babylon Love — อาหารที่แม่ท้องควรหลีกเลี่ยง ข้อระวังที่แม่ต้องรู้
บทความที่เกี่ยวข้อง:
