สุขภาพคุณแม่

นอนท่าไหนเหมาะสมที่สุดตอนท้องใหญ่?

ตอนท้องใหญ่ท่านอนที่เหมาะที่สุดคือนอนตะแคง จะซ้ายหรือขวาก็ได้ และควรเลี่ยงการเข้านอนหงายโดยเฉพาะตั้งแต่ 28 สัปดาห์ พร้อมวิธีจัดหมอน 5 จุดให้นอนสบาย วิธีแก้เสียดท้อง ปวดหลัง ตะคริว และสัญญาณที่ควรพบแพทย์

เมื่อท้องใหญ่ขึ้น การนอนไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป ปวดหลัง แน่นท้อง เสียดท้อง ปัสสาวะบ่อย และลูกดิ้นตอนกลางคืน ทำให้หลายคนพลิกตัวทั้งคืนแต่ก็ยังไม่สบาย ข้อมูลจากองค์กรด้านการนอนระบุว่านอนไม่หลับเป็นเรื่องที่พบได้ในราวสองในสามของผู้ตั้งครรภ์ช่วงท้ายๆ ของการตั้งครรภ์ ดังนั้นไม่ได้เป็นแค่คุณคนเดียว

คำตอบสั้นที่สุดคือ นอนตะแคง จะซ้ายหรือขวาก็ได้ และเตรียมหมอนช่วยรองให้ถูกจุด

ทำไมการนอนหงายตอนท้องใหญ่ถึงไม่แนะนำ

เมื่อมดลูกโตขึ้น (โดยเฉลี่ยหลังประมาณ 20 สัปดาห์) การนอนหงายอาจทำให้มดลูกกดทับหลอดเลือดดำใหญ่ที่นำเลือดกลับสู่หัวใจ ผลคือเลือดไหลเวียนลดลง อาจทำให้เวียนศีรษะ หายใจไม่อิ่ม หรือความดันต่ำลง

นอกจากนี้ มีงานวิจัยหลายชิ้นที่พบความสัมพันธ์ระหว่างการ เข้านอนในท่านอนหงายตั้งแต่ 28 สัปดาห์ขึ้นไป กับความเสี่ยงของการเสียชีวิตของทารกในครรภ์ช่วงปลายการตั้งครรภ์ที่สูงขึ้น การวิเคราะห์รวมหลายการศึกษาพบว่าการเข้านอนตะแคงตั้งแต่ 28 สัปดาห์ช่วยลดความเสี่ยงนี้ลงประมาณครึ่งหนึ่งเมื่อเทียบกับการเข้านอนหงาย

ควรเข้าใจให้ถูกต้องว่า

  • ความเสี่ยงโดยรวมต่ำ ตัวเลขที่ใช้สื่อสารกันคือการเสียชีวิตของทารกหลัง 28 สัปดาห์เกิดประมาณ 1 ใน 500 คน และท่านอนเป็นปัจจัยหนึ่งเท่านั้นที่ปรับได้
  • ท่านอนก่อน 28 สัปดาห์ ยังไม่พบว่าส่งผลต่อผลลัพธ์ของการตั้งครรภ์ ถ้าตื่นมาแล้วพบว่านอนหงายในช่วงนี้ไม่ต้องกังวล
  • ไม่ต้องตื่นตระหนก ถ้าตื่นกลางคืนแล้วอยู่ในท่านอนหงาย ก็แค่พลิกตัวกลับมาตะแคง เป็นเรื่องปกติที่คนท้องจะเปลี่ยนท่าในขณะหลับ จุดสำคัญคือท่าที่ใช้ ตอนเข้านอน และตอนกลับไปนอนต่อหลังตื่นกลางคืน

ตะแคงซ้ายหรือขวา ข้างไหนดีกว่ากัน

เป็นคำถามที่ได้ยินบ่อยที่สุด

ตะแคงซ้าย เป็นคำแนะนำดั้งเดิม เพราะเชื่อว่าช่วยให้เลือดไหลเวียนกลับสู่หัวใจได้ดีที่สุด และลดการกดทับตับซึ่งอยู่ด้านขวาของร่างกาย

ตะแคงขวา งานวิจัยและแนวทางล่าสุดพบว่าไม่ได้เพิ่มความเสี่ยงเมื่อเทียบกับตะแคงซ้าย สมาคมสูตินรีแพทย์สหรัฐฯ (ACOG) ระบุว่าการนอนตะแคงซ้ายหรือขวาปลอดภัยทั้งคู่

สรุปคือ เลือกข้างที่นอนแล้วสบายกว่าและหลับได้ต่อเนื่อง ถ้าอยากเริ่มจากข้างซ้าย ลองสลับสองข้างตามอาการ เช่น ตะแคงซ้ายเป็นหลักแล้วสลับข้างเมื่อเมื่อยสะโพก

จัดหมอนให้นอนตะแคงสบาย

หมอนช่วยได้มาก และงานวิจัยขนาดเล็กพบว่าหมอนธรรมดากับหมอนคนท้องช่วยลดการนอนหงายในช่วงท้ายของการตั้งครรภ์ได้พอๆ กัน ไม่จำเป็นต้องซื้อรุ่นแพง

1. หมอนหนีบระหว่างเข่า

ช่วยให้สะโพกและหลังส่วนล่างอยู่ในแนวตรง ลดอาการปวดหลังและปวดข้อต่อกระดูกเชิงกราน ควรวางตั้งแต่เข่าลงไปถึงหน้าแข้งเพื่อให้ขาไม่บิด

2. หมอนรองใต้ท้อง

รับน้ำหนักมดลูก ลดการดึงรั้งที่กล้ามเนื้อหน้าท้องและหลัง เลือกหมอนใบเล็กหรือผ้าห่มพับ

3. หมอนพิงด้านหลัง

ช่วยกั้นไม่ให้เผลอพลิกไปนอนหงายตอนหลับ วางแนบหลังแล้วเอนพิงเล็กน้อย

4. หมอนรองศีรษะและไหล่

ให้ศีรษะสูงพอและไม่ให้ไหล่ที่ถูกทับชา

5. หมอนกอด

กอดหมอนข้างหรือหมอนยาวไว้ด้านหน้า ช่วยให้แขนและไหล่ผ่อนคลาย

หมอนรูปตัว U หรือตัว C เป็นตัวเลือกที่รวมหลายหน้าที่ แต่ถ้ายังไม่ได้ซื้อ ใช้หมอนที่มีอยู่ในบ้าน 3–4 ใบก็ได้ผลดี


ท่านอนที่ควรหลีกเลี่ยง

ท่านอนคำแนะนำ
นอนหงายราบหลีกเลี่ยง โดยเฉพาะตอนเข้านอนหลัง 28 สัปดาห์
นอนคว่ำไม่สบายและไม่เหมาะเมื่อท้องใหญ่ ควรหลีกเลี่ยง โดยเฉพาะหลัง 28 สัปดาห์
นอนตะแคงซ้ายหรือขวาแนะนำ จัดหมอนให้สบาย
นอนกึ่งนั่งเอียงตัวใช้ได้ถ้าเสียดท้อง ให้หนุนตัวเอียงไปด้านใดด้านหนึ่ง

แก้ปัญหาที่ทำให้นอนไม่สบายตอนท้องใหญ่

เสียดท้อง กรดไหลย้อน
ยกศีรษะและลำตัวส่วนบนให้สูงขึ้นด้วยหมอน หรือหนุนหัวเตียง กินมื้อเย็นเร็วขึ้นและไม่กินจนอิ่มเกินไป เลี่ยงอาหารมันและเผ็ดก่อนนอน อย่านอนหงายราบ ถ้าต้องเอนตัว ให้เอียงไปด้านใดด้านหนึ่งด้วย

ปวดหลังและปวดสะโพก
ใช้หมอนหนีบเข่า หมอนใต้ท้อง และที่นอนที่ไม่นุ่มเกินไป อาบน้ำอุ่นก่อนนอนและยืดกล้ามเนื้อเบาๆ

ตะคริวที่ขาและขาอยู่ไม่สุข
ยืดน่องก่อนนอน ดื่มน้ำให้เพียงพอ และถ้าเป็นบ่อยควรปรึกษาแพทย์เพราะอาจเกี่ยวกับการขาดแร่ธาตุหรือโลหิตจาง

ปัสสาวะบ่อย
ลดน้ำดื่มช่วงใกล้นอน แต่ไม่ควรลดน้ำตลอดวัน และเปิดไฟสลัวเดินห้องน้ำเพื่อไม่ให้ตื่นเต็มที่

ลูกดิ้นตอนกลางคืน
เป็นเรื่องปกติ ลูกมักดิ้นเด่นตอนแม่นอนนิ่ง ลองเปลี่ยนท่าเบาๆ หรือจิบน้ำ

เมื่อไหร่ควรปรึกษาแพทย์

  • ลูกดิ้นน้อยลงผิดปกติ หรือไม่รู้สึกว่าดิ้นเลยตามที่เคยดิ้น ให้ไปพบแพทย์ทันที ไม่ควรรอจนถึงวันนัด
  • นอนกรนดังมาก หยุดหายใจเป็นช่วง หรือง่วงมากในตอนกลางวัน เพราะการกรนและภาวะหยุดหายใจขณะหลับในคนท้องมีความสัมพันธ์กับความดันโลหิตสูงและครรภ์เป็นพิษ
  • หายใจไม่อิ่ม แน่นหน้าอก หรือเวียนศีรษะแรงเมื่อนอนราบ
  • ปวดหัวรุนแรง ตามัว บวมหน้ามือเท้า ร่วมกับนอนไม่หลับ (ดูเพิ่มเติมใน อาการบวมขาตอนท้องอันตรายไหม?)
  • นอนไม่หลับต่อเนื่อง รู้สึกกังวลหรือเศร้ามากจนใช้ชีวิตไม่ไหว

สรุป

ตอนท้องใหญ่ ท่านอนที่เหมาะที่สุดคือนอนตะแคง จะซ้ายหรือขวาก็ได้ ใช้หมอนหนีบเข่า รองใต้ท้อง และพิงหลังให้สบาย และพยายามไม่เข้านอนหงายโดยเฉพาะตั้งแต่ 28 สัปดาห์เป็นต้นไป ถ้าตื่นมาแล้วอยู่ท่าหงายก็พลิกกลับได้ ไม่ต้องกังวลเกินเหตุ ที่สำคัญคือสังเกตการดิ้นของลูกและปรึกษาแพทย์เมื่อมีอะไรผิดปกติ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อคำแนะนำที่เหมาะกับสุขภาพของคุณโดยตรง

แหล่งอ้างอิง:

  • Sleep Foundation — Sleeping While Pregnant: Third Trimester / Pregnancy Sleep Positions
  • CMAJ (2568) — Sleeping Posture in Pregnancy
  • Stillbirth Centre of Research Excellence — Going to Sleep on Your Side from 28 Weeks
  • Cronin et al. (2019) EClinicalMedicine — Maternal Going-to-Sleep Position and Late Stillbirth
  • UPMC HealthBeat — Sleeping on Your Back While Pregnant
  • Healthline — Sleeping Positions in Pregnancy
  • Yahoo Lifestyle — Is It Safe to Sleep on Your Right Side During Pregnancy (อ้างอิง ACOG)

บทความที่เกี่ยวข้อง:

You may also like