รู้จักสิทธิ์ของลูกหนี้ก่อนเลย

ตามเกณฑ์ Responsible Lending ลูกหนี้มีสิทธิ์ขอปรับโครงสร้างหนี้ก่อนเป็นหนี้เสียอย่างน้อย 1 ครั้ง และหลังเป็นหนี้เสียอย่างน้อย 1 ครั้ง

สิ่งที่ควรรู้เพิ่มเติมค่ะ

• ธนาคารจะไม่คิดค่าธรรมเนียมการปรับโครงสร้างหนี้ ยกเว้นค่าประเมินราคาหลักประกัน
• ธนาคารต้องติดตามทวงถามหนี้อย่างเป็นธรรมและรับผิดชอบ ไม่สามารถข่มขู่หรือกดดันเกินขอบเขตได้
• ยิ่งติดต่อเร็วเท่าไหร่ ยิ่งมีทางเลือกมากขึ้นเท่านั้นค่ะ

ปรับโครงสร้างหนี้คืออะไร?

ปรับโครงสร้างหนี้เป็นขั้นตอนที่เจ้าหนี้และลูกหนี้ร่วมกันทำสัญญาชำระหนี้ใหม่ เพื่อให้ลูกหนี้ยังคงชำระหนี้ต่อไปได้ ซึ่งจะส่งผลต่อประวัติการเงินในฐานข้อมูลเครดิตบูโร

ไม่ใช่การยกหนี้หรือการผิดนัดชำระ แต่เป็นการขอเจรจาเงื่อนไขใหม่ให้สอดคล้องกับความสามารถในการชำระค่ะ

รูปแบบการปรับโครงสร้างหนี้ที่ธนาคารเสนอได้

ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดแนวทางไว้ 8 วิธีหลักค่ะ

1. ขยายระยะเวลาผ่อน ยืดอายุสัญญาออกไปให้ค่างวดต่อเดือนลดลง เหมาะสำหรับคนที่มีรายได้แต่รับภาระค่างวดเดิมไม่ไหว

2. ลดอัตราดอกเบี้ยชั่วคราว ธนาคารอาจลดดอกเบี้ยให้ชั่วคราวในช่วงที่มีปัญหา แล้วค่อยปรับคืนเมื่อสถานการณ์ดีขึ้น

3. พักชำระเงินต้นชั่วคราว จ่ายแค่ดอกเบี้ยไปก่อน พักเงินต้นไว้ เหมาะกับช่วงที่รายได้ลดลงชั่วคราว

4. รวมหนี้หลายก้อนเป็นก้อนเดียว รวมหนี้หลายบัญชีมาเป็นสินเชื่อเดียว ดอกเบี้ยต่ำลง ค่างวดรายเดือนลดลง

5. ตัดหนี้บางส่วน ในกรณีที่หนี้เป็น NPL มานาน ธนาคารอาจยอมตัดดอกเบี้ยค้างหรือเงินต้นบางส่วนออกให้ค่ะ

ขั้นตอนการเจรจาต่อรองหนี้กับธนาคาร

ขั้นที่ 1: เตรียมข้อมูลให้พร้อมก่อนโทรหรือเดินเข้าธนาคาร

สิ่งที่ต้องเตรียมค่ะ

• รายได้ปัจจุบันและหลักฐาน เช่น สลิปเงินเดือน หรือหลักฐานรายรับหากเป็นอาชีพอิสระ
• รายการหนี้ทั้งหมดที่มีทุกสถาบัน
• ค่าใช้จ่ายจำเป็นต่อเดือน
• เหตุผลที่ทำให้มีปัญหา เช่น ตกงาน ป่วย หรือรายได้ลดลง

ขั้นที่ 2: ติดต่อธนาคารก่อนหนี้เสีย

ยิ่งติดต่อเร็วยิ่งดีค่ะ เพราะ

ถ้าเป็นหนี้เสีย ประวัติเครดิตบูโรจะแสดงรหัส 20 หนี้ค้างชำระเกิน 90 วัน จากนั้นไปขอปรับโครงสร้างหนี้และเริ่มจ่ายตามสัญญาใหม่ รหัสจึงจะถูกปรับเป็น 10 ปกติ แต่ถ้าปล่อยไหลไม่ปรับโครงสร้างหนี้ ธนาคารจะฟ้องร้อง และรหัสเปลี่ยนเป็น 30 อยู่ในกระบวนการทางกฎหมาย

ขั้นที่ 3: พูดตรงไปตรงมา อย่าซ่อนข้อมูล

เจ้าหน้าที่ธนาคารต้องการช่วยหาทางออก ไม่ใช่ศัตรู การบอกสถานการณ์จริงๆ ช่วยให้เจ้าหน้าที่เสนอแผนที่เหมาะกับสถานการณ์จริงได้ค่ะ

ขั้นที่ 4: เจรจาต่อรองเงื่อนไข

บอกว่าสามารถจ่ายได้เดือนละเท่าไหร่อย่างสม่ำเสมอ ไม่ใช่แค่บอกว่าจ่ายไม่ไหว แล้วให้ธนาคารเสนอตัวเลือกที่เป็นไปได้ค่ะ

ขั้นที่ 5: อ่านสัญญาใหม่ให้ละเอียดก่อนเซ็น

ตรวจสอบว่าเงื่อนไขใหม่ที่ตกลงกันอยู่ในสัญญาครบถ้วนหรือไม่ โดยเฉพาะอัตราดอกเบี้ยใหม่ ระยะเวลา และเงื่อนไขพิเศษที่ตกลงกันไว้ค่ะ

มาตรการ “คุณสู้ เราช่วย” ที่ควรรู้

สำหรับลูกหนี้รายย่อยที่มีสถานะบัญชีเป็นหนี้ค้างชำระเกิน 30 วัน แต่ไม่เกิน 365 วัน หรือหนี้ปกติที่เคยมีประวัติการค้างชำระเกิน 30 วัน และได้รับการปรับโครงสร้างหนี้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2565 เป็นต้นมา อาจเข้าเกณฑ์มาตรการช่วยเหลือพิเศษได้

ตรวจสอบสิทธิ์ได้กับธนาคารที่มีบัญชีหนี้อยู่โดยตรงค่ะ

คลินิกแก้หนี้ ทางเลือกสำหรับหนี้หลายก้อน

ถ้ามีหนี้บัตรเครดิตหรือสินเชื่อส่วนบุคคลหลายแห่งพร้อมกัน สามารถติดต่อคลินิกแก้หนี้เพื่อขอปรับโครงสร้างหนี้ได้ หากเข้าข่ายหนี้บัตรหรือสินเชื่อส่วนบุคคลที่ค้างชำระ คลินิกแก้หนี้ช่วยรวมหนี้จากหลายเจ้าหนี้มาจัดการได้ในที่เดียวค่ะ

สิ่งที่ไม่ควรทำ

• ไม่ควรหนีหนี้ เพราะยิ่งเลี่ยงยิ่งดอกเบี้ยพอก และธนาคารจะยิ่งดำเนินการทางกฎหมาย
• ไม่ควรใช้บริษัทเจรจาหนี้เอกชน ที่คิดค่าธรรมเนียมสูง เพราะสามารถเจรจาเองได้โดยตรงโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายค่ะ
• ไม่ควรกู้หนี้นอกระบบมาโปะ เพราะดอกเบี้ยสูงกว่ามากและทำให้ปัญหาหนักขึ้น

สรุป

การเจรจาต่อรองหนี้กับธนาคารไม่ใช่เรื่องน่ากลัว แต่ต้องอาศัยการเตรียมตัว ความกล้าติดต่อก่อนหนี้เสีย และความซื่อสัตย์เกี่ยวกับสถานการณ์จริงค่ะ ธนาคารในไทยมีแนวทางช่วยเหลือลูกหนี้ที่หลากหลาย สิทธิ์เหล่านี้มีอยู่แล้ว แค่ต้องกล้าใช้ค่ะ

แหล่งอ้างอิง:

• ธนาคารแห่งประเทศไทย — มาตรการแก้หนี้ยั่งยืน
• ธนาคารกรุงศรี — 7 เคล็ดลับปรับโครงสร้างหนี้ (2025)
• UOB Thailand — เรื่องต้องรู้เกี่ยวกับการปรับโครงสร้างหนี้ (2024)
• DDProperty — ปรับโครงสร้างหนี้บ้าน มาตรการช่วยลูกหนี้ 8 วิธี (2025)
• ThaiPBS Policy Watch — มาตรการ “คุณสู้ เราช่วย” (2567)

บทความที่เกี่ยวข้อง:

The post วิธีเจรจาต่อรองหนี้กับธนาคาร รู้สิทธิ์ก่อนคุย ได้ผลจริง appeared first on heartsmom.

หนี้นอกระบบคืออะไร?

หนี้นอกระบบ คือการกู้ยืมเงินจากบุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่ไม่ได้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของธนาคารแห่งประเทศไทย ไม่มีใบอนุญาตประกอบธุรกิจสินเชื่อ และมักไม่มีสัญญาที่เป็นธรรม จุดเด่นที่ดึงดูดคนให้เข้าหาหนี้นอกระบบคือ “ความง่าย” — ไม่ต้องมีสลิปเงินเดือน ไม่ต้องตรวจเครดิตบูโร ได้เงินเร็วภายในไม่กี่นาที แต่ราคาที่ต้องจ่ายคือดอกเบี้ยมหาโหดและวิธีทวงหนี้ที่รุนแรง

เปรียบเทียบดอกเบี้ย: ในระบบ vs นอกระบบ

ตามกฎหมายไทย การกู้ยืมระหว่างบุคคลทั่วไปสามารถคิดดอกเบี้ยได้สูงสุดไม่เกิน 15% ต่อปี (หรือประมาณ 1.25% ต่อเดือน) ส่วนสถาบันการเงินภายใต้การกำกับของธนาคารแห่งประเทศไทยสามารถคิดดอกเบี้ยรวมค่าธรรมเนียมได้ไม่เกิน 25% ต่อปี สำหรับสินเชื่อส่วนบุคคล

แต่หนี้นอกระบบมักคิดดอกเบี้ยกันที่ ร้อยละ 10-20 ต่อเดือน ซึ่งถ้าคำนวณเป็นรายปีจะเท่ากับ 120-240% ต่อปี สูงกว่าเพดานที่กฎหมายกำหนดหลายเท่าตัว บางรายเลวร้ายกว่านั้น คือคิดดอกเบี้ยรายวันในอัตรา 3-5 บาทต่อวันต่อทุกๆ 100 บาทที่กู้ ซึ่งเมื่อทบเป็นปีแล้วสูงเกินจินตนาการ

“ดอกลอย” กับดักที่ทำให้จ่ายเท่าไหร่ก็ไม่หมด

จุดที่อันตรายที่สุดของหนี้นอกระบบคือรูปแบบที่เรียกว่า “ดอกลอย” คือการคิดดอกเบี้ยคงที่ทุกเดือนจากยอดเงินต้นเดิม โดยไม่มีการหักเงินต้นออกเลย ไม่ว่าจะจ่ายมานานแค่ไหนก็ตาม

ตัวอย่างเช่น กู้เงิน 10,000 บาท คิดดอกลอยเดือนละ 20% เท่ากับต้องจ่ายดอกเบี้ย 2,000 บาททุกเดือน แม้จ่ายไปแล้ว 12 เดือน (รวม 24,000 บาท ซึ่งมากกว่าเงินต้นไปแล้ว) เงินต้นก็ยังคงอยู่ที่ 10,000 บาทเท่าเดิม นี่คือเหตุผลที่คนติดหนี้นอกระบบจำนวนมากไม่สามารถหลุดออกจากวงจรนี้ได้ เพราะจ่ายไปเท่าไหร่ก็เหมือนไม่ได้จ่ายอะไรเลย

เมื่อจ่ายไม่ไหว มักเกิดอะไรขึ้น

หลายกรณีที่มีการบันทึกไว้ พบว่าเมื่อลูกหนี้เริ่มหาเงินมาผ่อนไม่ทัน เจ้าหนี้นอกระบบจะเสนอให้ “กู้ก้อนใหม่มาปิดก้อนเก่า” หรือที่เรียกกันว่า “ขอพับ” ซึ่งเป็นการเริ่มนับหนึ่งใหม่พร้อมเงินต้นที่สูงขึ้น กลายเป็นวงจรหนี้ที่งอกไม่หยุด นอกจากนี้การทวงหนี้นอกระบบมักรุนแรงกว่าปกติ มีทั้งการข่มขู่ คุกคาม หรือใช้ความรุนแรง ซึ่งต่างจากหนี้ในระบบที่มีกฎหมายคุ้มครองลูกหนี้จากการทวงหนี้ที่ไม่เป็นธรรม

หนี้นอกระบบผิดกฎหมายไหม?

ผิดกฎหมายชัดเจนค่ะ ตามพระราชบัญญัติห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560 ห้ามเรียกเก็บดอกเบี้ยเกิน 15% ต่อปี หากฝ่าฝืนมีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และหากดอกเบี้ยที่ตกลงกันเกินอัตรานี้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 654 ดอกเบี้ยส่วนนั้นจะถือเป็น “โมฆะ” ทั้งหมด ลูกหนี้มีสิทธิ์จ่ายคืนเพียงเงินต้นเท่านั้น

นี่เป็นข้อมูลสำคัญที่หลายคนไม่รู้ค่ะ เพราะบางคนกลัวจนไม่กล้าปรึกษาใคร ทั้งที่จริงๆ แล้วกฎหมายอยู่ข้างลูกหนี้ในกรณีนี้

จะป้องกันตัวเองอย่างไร

1. ตรวจสอบก่อนกู้เสมอ ว่าผู้ให้กู้มีใบอนุญาตจากธนาคารแห่งประเทศไทยหรือไม่ ตรวจสอบได้ผ่านเว็บไซต์ ธปท.
2. หลีกเลี่ยงข้อเสนอ “ไม่ตรวจเอกสาร ได้เงินเร็ว” เพราะมักเป็นสัญญาณของหนี้นอกระบบ
3. หากจำเป็นต้องกู้ฉุกเฉิน ให้พิจารณาสินเชื่อในระบบก่อนเสมอ แม้จะดูขั้นตอนยุ่งยากกว่า แต่ปลอดภัยกว่ามาก
4. หากติดหนี้นอกระบบไปแล้ว สามารถขอความช่วยเหลือจากหน่วยงานรัฐ เช่น สายด่วนศูนย์รับแจ้งการเงินนอกระบบ กระทรวงการคลัง หรือคลินิกแก้หนี้ ซึ่งช่วยไกล่เกลี่ยและวางแผนปิดหนี้ได้

สรุป

หนี้นอกระบบน่ากลัวกว่าที่หลายคนคิด ไม่ใช่แค่เพราะดอกเบี้ยสูงเกินจริง แต่เพราะรูปแบบ “ดอกลอย” ที่ทำให้จ่ายเท่าไหร่เงินต้นก็ไม่ลด และวิธีทวงหนี้ที่อาจนำไปสู่อันตรายทางร่างกายและจิตใจ หากกำลังคิดจะกู้เงินด่วนเพื่อแก้ปัญหาเฉพาะหน้า ลองพิจารณาทางเลือกในระบบก่อนเสมอ และถ้าเผลอเข้าไปติดหนี้นอกระบบแล้ว อย่ากลัวที่จะขอความช่วยเหลือ เพราะกฎหมายคุ้มครองสิทธิ์ของลูกหนี้อยู่จริงค่ะ

แหล่งอ้างอิง

ธนาคารแห่งประเทศไทย — เพดานดอกเบี้ยสินเชื่อในระบบ

พระราชบัญญัติห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560 — กรมประชาสัมพันธ์

 บทความแนะนำ

The post หนี้นอกระบบ อันตรายแค่ไหน? appeared first on heartsmom.