หลังคลอดลูกควรเป็นช่วงเวลาแห่งความสุขใช่ไหมคะ? แต่สำหรับแม่หลายคน ความรู้สึกที่ได้รับกลับเป็นความเศร้า ความวิตกกังวล หรือแม้แต่ความรู้สึกว่าตัวเองไม่ใช่แม่ที่ดีพอค่ะ

งานวิจัยทางคลินิกพบว่าเกือบ 1 ใน 5 ของแม่ที่คลอดบุตรจะประสบกับภาวะซึมเศร้าหลังคลอดค่ะ แต่น่าเสียดายที่แม่หลายคนยังเข้าใจผิดว่าเป็นแค่อารมณ์ชั่วคราว หรือกลัวถูกมองว่าเป็นแม่ที่ไม่ดีจึงไม่กล้าพูดถึงค่ะ

บทความนี้จะช่วยให้คุณแยกแยะได้ว่าสิ่งที่รู้สึกอยู่นั้นคือ Baby Blues ปกติ หรือเป็นสัญญาณของภาวะซึมเศร้าหลังคลอดที่ต้องได้รับการดูแลค่ะ

Baby Blues กับซึมเศร้าหลังคลอด ต่างกันยังไง?

สิ่งแรกที่ต้องทำความเข้าใจคือความแตกต่างระหว่าง Baby Blues และภาวะซึมเศร้าหลังคลอดค่ะ เพราะทั้งสองอย่างมีอาการคล้ายกันแต่รุนแรงและระยะเวลาต่างกันมากค่ะ

Baby Blues คืออะไร?

Baby Blues เป็นภาวะที่พบได้ในแม่หลังคลอดสูงถึง 80% ค่ะ โดยมีอาการอารมณ์แปรปรวนและร้องไห้ง่าย ซึ่งมักจะหายไปเองภายใน 2 สัปดาห์หลังคลอด และไม่ใช่ภาวะซึมเศร้าหลังคลอดค่ะ

ซึมเศร้าหลังคลอดคืออะไร?

ภาวะซึมเศร้าหลังคลอดมีความรุนแรงและกินเวลานานกว่า Baby Blues มากค่ะ อาการที่พบได้แก่ ร้องไห้บ่อยกว่าปกติ รู้สึกโกรธ หรือรู้สึกห่างเหินจากลูก รวมถึงสงสัยในความสามารถของตัวเองในการดูแลลูกค่ะ

ตารางเปรียบเทียบค่ะ

10 สัญญาณซึมเศร้าหลังคลอดที่แม่ไม่ควรเพิกเฉย

อาการของภาวะซึมเศร้าหลังคลอด ได้แก่ ความเศร้าโศกที่ยาวนาน สูญเสียความสนใจในสิ่งต่างๆ ความนับถือตนเองต่ำ นอนไม่หลับ เบื่ออาหาร วิตกกังวล หงุดหงิดฉุนเฉียว ตำหนิตัวเอง และรู้สึกอับอายค่ะ

สัญญาณที่ควรสังเกตมี 10 ข้อดังนี้ค่ะ

1. ร้องไห้บ่อยโดยไม่รู้สาเหตุ ร้องไห้โดยไม่มีเหตุผลชัดเจน หรือร้องไห้ไม่ได้หยุดแม้จะพยายามควบคุมค่ะ
2. รู้สึกห่างเหินจากลูก ไม่รู้สึกผูกพันกับลูก หรือรู้สึกว่าตัวเองไม่ใช่แม่ที่ดีพอค่ะ
3. หงุดหงิดและโกรธง่ายผิดปกติ รู้สึกโกรธหรือหงุดหงิดกับคนรอบข้างโดยไม่มีเหตุผลค่ะ
4. นอนไม่หลับแม้มีโอกาส แม้ลูกหลับแล้วแต่ก็ยังนอนไม่หลับเพราะความคิดวนเวียนอยู่ในหัวค่ะ
5. เบื่ออาหารหรือกินมากผิดปกติ น้ำหนักเปลี่ยนแปลงผิดปกติหลังคลอดโดยไม่ได้ตั้งใจค่ะ
6. รู้สึกหมดแรงตลอดเวลา อ่อนเพลียจนทำกิจกรรมง่ายๆ ในชีวิตประจำวันไม่ไหวค่ะ
7. วิตกกังวลมากเกินไปเรื่องลูก กังวลตลอดเวลาว่าลูกจะเป็นอะไรหรือตัวเองจะดูแลลูกได้ไม่ดีพอค่ะ
8. รู้สึกสิ้นหวังและไม่มีความสุข รู้สึกว่าชีวิตไม่มีความหมาย หรือสิ่งต่างๆ จะไม่ดีขึ้นค่ะ
9. ถอนตัวจากสังคมและครอบครัว ไม่อยากพูดคุยกับใคร อยากอยู่คนเดียวตลอดเวลาค่ะ
10. มีความคิดทำร้ายตัวเองหรือลูก นี่คือสัญญาณฉุกเฉินที่ต้องขอความช่วยเหลือทันทีค่ะ

ใครมีความเสี่ยงสูงกว่า?

ภาวะซึมเศร้าหลังคลอดไม่ได้เกิดจากความอ่อนแอหรือความผิดพลาดของแม่คนใดคนหนึ่งค่ะ แต่เป็นผลจากหลายปัจจัยรวมกันค่ะ

ปัจจัยเสี่ยงที่ควรรู้

ปัจจัยเสี่ยงของภาวะซึมเศร้าหลังคลอด ได้แก่ ประวัติส่วนตัวหรือครอบครัวที่เคยเป็นโรคซึมเศร้า การเคยมีภาวะซึมเศร้าหลังคลอดมาก่อนซึ่งเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดซ้ำสูงถึง 50% รวมถึงการขาดแรงสนับสนุนทางสังคม และความเครียดจากปัจจัยทางเศรษฐกิจค่ะ

สาเหตุหลักจากร่างกาย

หลังคลอดฮอร์โมน Estrogen และ Progesterone ลดลงอย่างรวดเร็วมากค่ะ ประกอบกับการนอนไม่หลับและความเครียดจากการดูแลทารกแรกเกิด ทำให้ร่างกายและจิตใจรับมือได้ยากค่ะ

ทำยังไงเมื่อสงสัยว่าตัวเองซึมเศร้าหลังคลอด?

สิ่งที่ควรทำทันทีค่ะ

1. พูดคุยกับคนที่ไว้ใจ อย่าเก็บความรู้สึกไว้คนเดียวค่ะ พูดคุยกับสามี แม่ หรือเพื่อนสนิทที่ไว้ใจได้ค่ะ บางครั้งแค่มีคนรับฟังก็ช่วยได้มากแล้วค่ะ
2. พบแพทย์หรือนักจิตวิทยา การรักษาภาวะซึมเศร้าหลังคลอดขึ้นอยู่กับชนิดและความรุนแรงของอาการค่ะ ตัวเลือกการรักษาได้แก่ ยาต้านวิตกกังวลหรือยาต้านซึมเศร้า จิตบำบัด เช่น การพูดคุยบำบัดหรือ Cognitive Behavioral Therapy และการเข้ากลุ่มสนับสนุนค่ะ
3. ขอความช่วยเหลือในการดูแลลูก อย่าพยายามทำทุกอย่างคนเดียวค่ะ ให้คนในครอบครัวหรือสามีช่วยดูแลลูกบ้าง เพื่อให้ตัวเองมีเวลาพักผ่อนค่ะ
4. ดูแลพื้นฐานของตัวเองก่อน กินอาหารให้ครบ นอนหลับเมื่อมีโอกาส และอย่าลืมออกไปรับแสงแดดบ้างค่ะ สิ่งเหล่านี้ช่วยได้มากกว่าที่คิดค่ะ
5. อย่าโทษตัวเอง ภาวะซึมเศร้าหลังคลอดไม่ใช่ความผิดของคุณค่ะ ไม่ได้แปลว่าคุณเป็นแม่ที่ไม่ดี มันเป็นภาวะทางการแพทย์ที่รักษาได้ค่ะ

สรุป

การเป็นแม่ไม่ได้ง่ายเสมอไปค่ะ และไม่มีกฎว่าแม่ต้องมีความสุขตลอดเวลาค่ะ ถ้าคุณหรือคนที่คุณรักกำลังแสดงสัญญาณเหล่านี้ ขอให้รู้ว่าไม่ได้อยู่คนเดียวและมีความช่วยเหลืออยู่เสมอค่ะ

ยิ่งรู้เร็ว ยิ่งรักษาได้เร็ว และยิ่งกลับมาเป็นแม่ที่มีความสุขได้เร็วขึ้นค่ะ

แหล่งอ้างอิง

1. CDC — Symptoms of Depression Among Women / Postpartum Depression
2. Cleveland Clinic — Postpartum Depression: Causes, Symptoms & Treatment

บทความที่เกี่ยวข้อง

ทำไมแม่หลังคลอดถึงผมร่วงมาก?

สาเหตุที่ทำให้คนท้องนอนไม่หลับตอนกลางคืน

The post ซึมเศร้าหลังคลอด สัญญาณที่แม่ไม่ควรเพิกเฉย รู้เร็วรักษาได้ appeared first on heartsmom.