ท้องผูกในเด็กเล็กพบบ่อยแค่ไหน?

เด็ก 30% มีภาวะท้องผูกในช่วงใดช่วงหนึ่งของชีวิต และมีเพียง 4% เท่านั้นที่เกิดจากปัญหาทางการแพทย์ เช่น โรค Hirschsprung หรือผลข้างเคียงจากยา ที่เหลือส่วนใหญ่แก้ได้ด้วยการปรับอาหารและวิธีดูแลที่บ้านค่ะ

ท้องผูกจริงหรือแค่ถ่ายน้อย?

นี่คือคำถามสำคัญที่สุดค่ะ เพราะเด็กแต่ละวัยมีความถี่การถ่ายต่างกัน

ในเดือนแรกทารกมักถ่ายวันละครั้งหลังให้นม เมื่ออายุประมาณ 2 เดือนอาจลดเหลือวันละ 2 ครั้ง และเมื่ออายุ 4 เดือนส่วนใหญ่จะถ่ายทุกวันหรือวันเว้นวัน

แพทย์นิยามท้องผูกว่าคือการถ่ายน้อยกว่า 3 ครั้งต่อสัปดาห์ และอุจจาระแข็ง แห้ง หรือมีรอยแตกบนผิว อย่างไรก็ตามแพทย์มักไม่ถือว่าการถ่ายน้อยเป็นปัญหาในทารกที่กินนมแม่ เพราะพฤติกรรมการถ่ายจะแตกต่างกันออกไปค่ะ

สัญญาณที่บอกว่าท้องผูกจริงๆ:

• อุจจาระแข็งเป็นก้อนเล็กๆ คล้ายเม็ดกระสุน
• ร้องไห้และดูเจ็บปวดขณะเบ่ง
• ท้องแข็งและอืด
• มีเลือดปนกับอุจจาระ

สาเหตุที่พบบ่อย

ท้องผูกมักเกิดขึ้นในช่วงเปลี่ยนแปลงสำคัญของลูก เช่น การเปลี่ยนมากินอาหารแข็ง หรือการเริ่มไปโรงเรียนอนุบาล

สาเหตุหลักที่พบบ่อยในเด็กเล็กค่ะ

• เปลี่ยนจากนมแม่เป็นนมผง — นมผงย่อยยากกว่า ทำให้อุจจาระแข็งขึ้น
• เริ่มอาหารเสริม — ระบบย่อยอาหารปรับตัวกับอาหารใหม่
• ดื่มน้ำน้อยเกินไป — โดยเฉพาะเมื่อเริ่มกินอาหารแข็ง
• ชนิดของอาหาร — ข้าวและแครอทอาจทำให้ท้องผูกได้

วิธีช่วยลูกที่ได้ผล

1. ท่าปั่นจักรยาน (Bicycle Legs)

ให้ลูกนอนหงาย แล้วค่อยๆ ขยับขาลูกในลักษณะปั่นจักรยาน หรือจับเข่าลูกชิดหน้าอกแล้วปล่อย เพื่อกระตุ้นให้ลำไส้เคลื่อนไหวค่ะ

2. นวดท้องเบาๆ

วางปลายนิ้วใต้สะดือลูกแล้วนวดเบาๆ เป็นวงกลมตามเข็มนาฬิกา การนวดทิศทางนี้ช่วยกระตุ้นการเคลื่อนไหวของลำไส้ได้ดีค่ะ

3. อาบน้ำอุ่น

การให้ลูกอาบน้ำอุ่นช่วยให้ร่างกายผ่อนคลายและกระตุ้นการทำงานของลำไส้ได้ค่ะ

4. น้ำผลไม้สำหรับเด็กอายุ 1 เดือนขึ้นไป

สำหรับทารกอายุ 1 เดือนขึ้นไปที่ท้องผูก ลองเพิ่มน้ำหรือน้ำผลไม้เล็กน้อย น้ำแอปเปิ้ลหรือน้ำลูกแพร์มี sorbitol ซึ่งช่วยบรรเทาอาการท้องผูกได้ดีค่ะ

สำหรับเด็กอายุมากกว่า 2 เดือน ลองให้น้ำผลไม้ เช่น องุ่น ลูกแพร์ แอปเปิ้ล เชอร์รี่ หรือพลัม ครั้งละ 2–4 ออนซ์ วันละ 2 ครั้งค่ะ

5. ปรับอาหารสำหรับเด็กที่กินอาหารแข็งแล้ว

ถ้าลูกกินอาหารเสริมได้แล้ว ให้ลองเปลี่ยนเป็นลูกแพร์ ลูกพีช หรือพลัมบด แทนการให้น้ำผลไม้ ถ้าลูกกินซีเรียลให้ลองเปลี่ยนเป็นข้าวโอ๊ต ข้าวสาลี หรือข้าวบาร์เลย์ เพราะข้าวขาวอาจทำให้บางคนท้องผูกได้

สิ่งที่ไม่ควรทำ

ไม่ควรให้ยาระบาย น้ำมันแร่ หรือสวนทวารโดยไม่ปรึกษาแพทย์ก่อน และไม่ควรใช้ปรอทวัดไข้ทางทวารเพื่อกระตุ้นการถ่ายค่ะ

น้ำผึ้งไม่ควรให้เด็กอายุต่ำกว่า 1 ขวบ เนื่องจากเสี่ยงต่อโรค Infant Botulism ค่ะ

เมื่อไหร่ควรพาลูกพบแพทย์?

ควรโทรหาหมอกุมารแพทย์ถ้าลูกยังไม่ถ่ายต่อเนื่องหรือมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น มีเลือดในอุจจาระ อาเจียน ท้องโป่งพอง น้ำหนักไม่ขึ้น หรือดูเจ็บปวดมาก

พ่อแม่หลายคนพาลูกไปห้องฉุกเฉินโดยไม่จำเป็น ส่วนใหญ่รักษาได้ที่คลินิกกุมารแพทย์ค่ะ ถ้ากังวลให้โทรถามหมอก่อนเสมอค่ะ

สรุป

ท้องผูกในเด็กเล็กพบบ่อยและส่วนใหญ่แก้ได้ที่บ้าน ด้วยการนวดท้อง ท่าปั่นจักรยาน อาบน้ำอุ่น และปรับอาหารให้เหมาะสม สิ่งสำคัญคือสังเกตให้ดีว่าลูกท้องผูกจริงหรือแค่ถ่ายน้อยลงตามวัย และพบแพทย์ทันทีถ้ามีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วยนะคะ

แหล่งอ้างอิง:

• Mayo Clinic — Infant Constipation (2024)
• Medical News Today — Baby Constipation: 7 Home Remedies (2024)
• Nationwide Children’s Hospital — Constipation in Infants
• Akron Children’s — 3 Ways to Relieve Infant Constipation (2026)
• Pediatric Associates — How to Navigate Newborn Constipation (2026)

บทความที่เกี่ยวข้อง:

The post ลูกท้องผูกบ่อย แก้ยังไงดี? สาเหตุและวิธีช่วยลูกที่ได้ผลจริง appeared first on heartsmom.

ทุกครั้งที่ลูกท้องผูกพ่อแม่จะมีความกังวลใจเป็นอย่างมาก อยากหาวิธีบรรเทาหรือลดอาการความเจ็บปวดของลูก ซึ่งอาการท้องผูกเป็นโรคที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของเด็ก ทุกครั้งที่เด็กมีการปวดอุจจาระเด็กจะมีอาการปวดท้องซึ่งสร้างความเจ็บปวดให้กับเด็กมาก และถ้าปล่อยไว้เป็นเวลานานจะส่งผลกระทบต่อสุขภาพของเด็กได้ในระยะยาว พ่อแม่ควรหาวิธีบรรเทาอาการเหล่านี้ให้กับลูก วันนี้Heartsmom ขอแนะนำวิธีการจัดการกับอาการท้องผูกในเด็กกันคะ

สาเหตุที่ทำให้ลูกมีอาการท้องผูกบ่อยๆ

หากพ่อแม่อยากรู้ว่าจะมีวิธีไหนที่จะช่วยบรรเทาอาการท้องผูกของลูกได้ ก่อนอื่นเราต้องมาหาสาเหตุที่ทำให้ลูกท้องผูกกันก่อนคะ ซึ่งสามารถแบ่งเป็น3สาเหตุหลักๆ คือ

1.ปัญหาจากอาหารการกิน

อาการท้องผูกตามธรรมชาติสามารถรักษาได้โดยการปรับสภาพร่างกายและอาหารการกิน หากทารกกินน้อยเกินไปจะมีกากน้อยหลังจากอาหารถูกย่อยแล้วจะมีอุจจาระน้อยลงตามธรรมชาติ น้ำตาลในนมไม่เพียงพออาจทำให้อุจจาระแห้งได้ หากทารกรับประทานอาหารน้อยเกินไปเป็นเวลานานๆจะทำให้ลำไส้เริ่มอ่อนแอ และไม่สามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพและจะทำให้เกิดอาการท้องผูก อุจจาระนั้นเกี่ยวข้องกับอาหารการกินที่ทารกกินเข้าไปในแต่ละมื้อ หากอาหารที่ทานเข้าไปมีโปรตีนมากแต่มีคาร์โบไฮเดรตน้อย จะทำให้อุจจาระมีลักษณะแห้ง อาหารที่มีไขมันและคาร์โบไฮเดรตเป็นองค์ประกอบจะช่วยให้อุจจาระมีความหล่อลื่นไม่แห้งจนเกินไป ถึงแม้ว่าพ่อแม่จะทำอาหารน่าทานแค่ไหนแต่ถ้าขาดกากใยอาหารก็สามารถทำให้ท้องผูกได้เช่นกัน

2. เกิดจากการขับถ่ายที่ไม่เป็นเวลา

เด็กบางคนไม่ได้รับการถูกฝึกให้มีวินัยในการขับถ่าย จึงมีนิสัยการถ่ายอุจจาระไม่ตรงเวลาจึงทำให้การคลายตัวของกล้ามเนื้อในลำไส้เริ่มแปรปรนไม่เป็นระบบนำไปสู่อาการท้องผูกได้

3. ความผิดปกติของลำไส้

การทำงานที่ผิดปกติของลำไส้อาจทำให้เด็กบางคนมีอาการขาดสารอาหาร เป็นโรคกระดูกอ่อน หรือภาวะไทรอยด์ทำงานผิดปกติเป็นต้น ทำให้กล้ามเนื้อลำไส้และช่องท้องอุจจาระทำงานไม่มีประสิทธิภาพ เด็กบางคนมีความบกพร่องระบบภายในแต่กำเนิดซึ่งอาการท้องผูกที่เกิดจากความผิดปกติของลำไส้นี้ อาจต้องพบแพทย์เพื่อทำการผ่าตัด

สัญญาณหรืออาการที่บ่งบอกว่าลูกท้องผูก

หากทารกไม่มีการขับถ่ายเกิน2วันจะทำให้มีอาการถ่ายแข็ง ถ่ายลำบาก ปวดท้องขณะถ่าย แสดงว่าทารกมีอุจจาระตกค้างในลำไส้นานเกินไป ทำให้การขับถ่ายยากขึ้น พ่อแม่ควรเรียนรู้สัญญาณว่าอาการอย่างไรแสดงว่าลูกเริ่มมีอาการท้องผูกเพื่อรับมือได้ทัน

1.ลูกมีอาการหงุดหงิด งอแง หากลูกงอแงเป็นพิเศษทั้งๆที่ไม่มีอาการไข้ และไม่รู้สึกหิว ควรตรวจสอบที่ท้องของลูกว่าแข็งมั้ย มีอาการท้องอืดหรือไม่ หากอาหารไม่ย่อยจะทำให้ลูกรู้สึกไม่สบายตัวได้ เลยเกิดอาการงอแง

2.ไม่รู้สึกหิว เบื่ออาหาร หากลูกไม่ได้ถ่ายเป็นเวลานานแสดงว่าอุจจาระยังตกค้างอยู่ในลำไส้ ทำให้ลูกรู้สึกอึดอัดและเบื่ออาหาร ถึงแม้ว่าคุณแม่จะเปลี่ยนอาหารเป็นเมนูที่ลูกชอบมากที่สุดแล้วก็ตามแต่ลูกก็ยังไม่รู้สึกอยากกินแสดงว่าลูกอาจกำลังเริ่มมีปัญหาเรื่องการขับถ่าย

3. อาเจียน หากปล่อยให้ลูกท้องผูกนานเกินไปจะทำให้เกิดความดันในช่องท้องทำให้ลูกรู้สึกผะอืดผะอม เนื่องจากอาหารที่ตกค้างอยู่ในช่องท้องนานเกินไป อาการท้องผูกเป็นเพียงหนึ่งในหลายสาเหตุที่ทำให้อาเจียน

4.รูทวารฉีก หากลูกมีอาการท้องผูกอย่างรุนแรงหรือมีอุจจาระแข็งเกินไปจนทำให้เกิดการฉีกขาดที่บริเวณรูทวาร พ่อแม่ต้องพึงสังเกตุอาการเจ็บปวดของลูกน้อยหากลูกร้องไห้อย่างเจ็บปวดขณะเบ่งถ่ายอุจาระหรือมีเลือดออก แสดงว่านั่นเป็นสัญญาณอาการท้องผูกที่จะพัฒนาไปสู่อาการร้ายแรงได้

วิธีจัดการกับอาการท้องผูกของลูก

1.การทานโปรไบโอติก

นอกจากการรับประทานยาแก้อาการท้องผูกแล้ว การทานโปรไบโอติกยังเป็นอีกวิธีหนึ่งที่จะช่วยบรรเทาอาการท้องผูกให้กับเด็กๆได้คะการทานโปรไบโอติกในปริมาณที่เหมาะสมจะช่วยลดอาการท้องผูกในเด็กได้

โปรไบโอติกคืออะไร
โปรไบโอติกเป็นจุลินทรีย์ขนาดเล็กหรือที่เราเรียกว่าจุลินทรีย์ชนิดดี ช่วยเสริมสร้างให้ลำไส้แข็งแรง สามารถพบได้ในจำพวกอาหารหมัก เช่น นมเปรี้ยว กิมจิ โยเกิร์ต

2.ปรับเปลี่ยนอาหารการกินให้กับลูก

อาการท้องผูกมักเกิดขึ้นกับเด็กที่กำลังเข้าสู่วัยเจริญเติบโต ดังนั้น พ่อแม่ควรทำการปรับเปลี่ยนอาหาร ให้เข้ากับวัยของเขา โดยปกติเมื่อเด็กโตขึ้นจะมีการดูดซึมของกระเพาะลำไส้มากไปตามวัย พ่อแม่ควรให้ดื่มน้ำมากขึ้นเพือให้อุจจาระของลูกนิ่มลง และควรกินอาหารที่มีเส้นใยเยอะ ผักเป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้เมื่อเด็กกำลังเจริญเติบโต ในแต่ละมื้ออาหารควรมีผักอยู่ด้วยเพื่อช่วยเอื้อต่อการย่อยของลำไส้ ขณะเดียวกันพ่อแม่ต้องฝึกนิสัยการขับถ่ายเป็นประจำทุกวันให้กับลูกด้วย

3. ทานแลคโตโลส

แลคโตโลส เป็นน้ำตาลสังเคราะห์ที่ช่วยในการรักษาอาการท้องผูก เมื่อเด็กมีอาการท้องผูก จนเกิดอาการเจ็บปวดขณะเบ่งถ่าย การทานผลไม้หรือแลตโตโลสจะช่วยในการรักษาอาการท้องผูกได้ ควรให้ลูกกินอาหารที่ย่อยยากให้น้อยลง เพราะหากลูกเกิดอาการท้องผูกเรื้อรังจะส่งผลกระทบระยะยางต่อไตและเลือดในร่างกายในอนาคต

แหล่งอ้างอิง

mama.cn

Heartsmom

The post จัดการอย่างไรดี เมื่อลูกท้องผูกบ่อยๆ appeared first on heartsmom.