ไข้คืออะไร และอุณหภูมิเท่าไหร่ถึงเรียกว่าไข้?

ผู้ให้บริการทางการแพทย์ส่วนใหญ่นิยามว่าไข้คืออุณหภูมิ 38°C (100.4°F) หรือสูงกว่า เมื่อวัดทางทวารหนัก หรือ 37.8°C (100°F) หรือสูงกว่าเมื่อวัดทางปาก

ตัวเลขอาจต่างกันเล็กน้อยขึ้นอยู่กับวิธีวัดค่ะ สิ่งสำคัญคือต้องเลือกวิธีวัดที่ถูกต้องตามอายุของลูก

วิธีวัดไข้ที่ถูกต้องตามช่วงอายุ

การวัดไข้ที่ถูกต้องขึ้นอยู่กับอายุของลูกเป็นหลัก เพราะแต่ละวิธีมีความแม่นยำต่างกันค่ะ การวัดทางทวารหนักให้ผลแม่นยำที่สุดสำหรับเด็กเล็ก รองลงมาคือหน้าผาก ส่วนหูและปากแม่นยำดีถ้าทำถูกวิธี และรักแร้แม่นยำน้อยที่สุด เหมาะใช้คัดกรองเบื้องต้นเท่านั้น

เทอร์โมมิเตอร์วัดหูใช้ได้หลังอายุ 6 เดือนเท่านั้น เพราะทารกเล็กกว่านั้นช่องหูยังแคบเกินไปจนอาจวัดค่าคลาดเคลื่อนได้ และ การวัดทางปากแนะนำสำหรับเด็กอายุ 4 ปีขึ้นไป เพราะเด็กเล็กยังไม่มีทักษะกลั้นลมหายใจและอมเทอร์โมมิเตอร์ได้นานพอ

อุณหภูมิปกติของร่างกายเด็กจะสูงที่สุดในช่วงวัยก่อนเรียน และมักสูงสุดในช่วงบ่ายถึงเย็น ในเด็กสุขภาพดีอายุประมาณ 18–24 เดือน อุณหภูมิอาจสูงถึง 38.3°C ได้โดยไม่ถือว่าผิดปกติ

ระดับไข้แบ่งเป็นกี่ระดับ?

ไข้ต่ำ (Low-grade Fever)

อุณหภูมิ 38.0–38.9°C ร่างกายกำลังสู้กับเชื้อโรค ควรดูแลให้ลูกดื่มน้ำมากๆ และสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด

ไข้ปานกลาง (Moderate Fever)

อุณหภูมิ 39.0–39.9°C ถ้าลูกมีอุณหภูมิระหว่าง 39–40°C และปฏิเสธการดื่มน้ำหรือดูป่วยมากควรพาพบแพทย์

ไข้สูง (High Fever)

อุณหภูมิ 40°C ขึ้นไป ถ้าลูกมีไข้สูงถึง 40.5°C และยาลดไข้ไม่ช่วยให้อุณหภูมิลดลง 1–2 องศา ควรพาไปห้องฉุกเฉินทันที

ไข้ช่วยร่างกายได้จริงหรือ?

ไข้มักเกิดจากการติดเชื้อและช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานเพื่อต่อสู้กับเชื้อโรค การรักษาไข้ของลูกไม่ได้ช่วยให้ร่างกายกำจัดการติดเชื้อได้เร็วขึ้น แต่เป็นการบรรเทาความไม่สบายตัวเท่านั้น

ดังนั้นถ้าลูกมีไข้เล็กน้อยแต่ยังร่าเริงและดื่มน้ำได้ปกติ ไม่จำเป็นต้องรีบให้ยาลดไข้ทันทีค่ะ

เมื่อไหร่ต้องรีบพาลูกพบแพทย์?

ทารกอายุต่ำกว่า 3 เดือน

ถ้าลูกอายุต่ำกว่า 3 เดือนและมีอุณหภูมิ 38°C หรือสูงกว่า ควรโทรหาแพทย์ทันที เพราะระบบภูมิคุ้มกันของทารกแรกเกิดยังอ่อนแออยู่มาก การติดเชื้ออาจรุนแรงได้รวดเร็วค่ะ

เด็กทุกช่วงวัย

ควรพาพบแพทย์ทันทีถ้าลูกอายุน้อยกว่า 28 วันและมีไข้ 38°C หรือสูงกว่า หรือถ้าลูกมีไข้สูงกว่า 40.5°C และยาลดไข้ไม่ได้ผล

นอกจากนี้ควรพาพบแพทย์หาก

• ลูกมีไข้ติดต่อกันนานกว่า 3 วัน
• ลูกดูซึม ไม่ตอบสนอง หรือหายใจผิดปกติ
• ลูกชักเกร็งหรือมีอาการชักจากไข้
• ลูกปฏิเสธการดื่มน้ำและดูแห้ง

สิ่งที่ไม่ควรทำเมื่อลูกมีไข้

หลีกเลี่ยงการอาบน้ำเย็นหรือประคบน้ำแข็ง เพราะจะทำให้ลูกสั่นและอาจทำให้อุณหภูมิสูงขึ้นได้

สิ่งอื่นที่ควรหลีกเลี่ยงคือ

• ห่มผ้าหนาๆ เพื่อให้เหงื่อออก ไม่ช่วยให้ไข้ลดและทำให้ลูกอึดอัด
• ให้แอสไพรินในเด็ก เสี่ยงต่อโรค Reye’s Syndrome
• เช็ดตัวด้วยแอลกอฮอล์ อันตรายมากสำหรับเด็ก

สรุป

ไข้คืออุณหภูมิ 38°C หรือสูงกว่า ซึ่งเป็นการตอบสนองปกติของร่างกายต่อการติดเชื้อ อาการที่พบได้แก่ ตัวร้อน หงุดหงิด หนาวสั่น ปวดหัว และหน้าแดง

การรู้จักระดับไข้และวิธีวัดที่ถูกต้องจะช่วยให้พ่อแม่รับมือได้อย่างใจเย็นและพาลูกพบแพทย์ได้ทันเวลาเมื่อจำเป็นค่ะ

แหล่งอ้างอิง:

• Johns Hopkins Medicine — Fever in Children (2024)
• Nemours KidsHealth — Fever in Children
• Nationwide Children’s Hospital — Fever in Children
• CHOC — Fever Chart Guide (2026)
• AAP — Clinical Practice Guidelines on Febrile Infants (2021)

บทความที่เกี่ยวข้อง:

The post อุณหภูมิเท่าไหร่ถึงเรียกว่าเด็กเป็นไข้? appeared first on heartsmom.